dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Ol mèrlo
LA LEGGENDA DEL MERLO
LA LEGENDA DÈL MÈRLO
Tàat tèep fà ca l'era gnàa mò nasüut gnàa 'l pà
tüc' i mèrli i gheva li piümi bianchi coma 'n fior de mac'
ca i pareva puciac' gió ndèl làc',
iera 'm-macolac' e püur, prüma de vignìi scüur.
Pò 'n dì lè capitàat 'n fàto ca tüt la cambiàat !
Coma lè 'ndacia chèsta facenda al lè dìs la legenda
e se 'n póo de paziensa ghìi, chilò la scoltarìi!
Ol mèrlo al le sà che de fèorèr frec' al fà
e ca la nìif suspisa la vée gió dal ciél ca la pàr 'n vél,
lè a mò 'nvèrèn e al colt sà de stàa par pudìi campàa.
Par cercàa ol modo de scoldàa la gnada, 'ntóren 'l se varda
e da 'n téc', ilò apröf, 'l vìt a vigìi sǜ füm nigro da 'n camì bel nöof.
Ilò sura al se puguàat e subèt 'l se scoldàat,
iscé al ghè vée 'na gran pensada, chèl da fà ilò la sua gnada.
Adès lè ca pǜ 'n crüzi gnàa 'l gèlt, ilò sura al còlt, ol téep al pàsa svèlt,
ormai 'l fréc' e'l gèlt lè 'ndàc' e ol mèrlo 'l völ fàa 'n viac';
apèna fò da la gnada 'l fà 'na gorgoiada:
Iösösmaria, c'aróo büut, nigro coma 'n corf sóo ügüut !
Sóo ca pǜ bianch e püur ma sóo tüt scüur
li piümi góo de lavàa, ndèla rögia ò da prüàa
gió ndèl'acqua a nodàa ma ghè negòt da fàa,
li piümi nigri a la fìi ghóo de tignìi.
Da ilura, par incant tüc' i mérli iè nasüuc' nigri ma amò col sò cant.
Quanca 'l piöof gió 'ndèl'acqua deli pózzi amò i se möof
ma noma per lavàs, ormai i ghà ca pü 'mèet de sbiancàs.
Ol sò bèch gialt le restàat bèl da idìi avèert o àa seràat.
gèrlo
(gérli), s.m.
gerla – TO
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
La montagna delle stelle cadenti
èco 'na stòria 'nventàda, ambientada sǜ 'ndèna móntàgna de cuntadìi còi sóo animàai.
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
Sǜ 'ndèli spóndi grandiósi dol mùut Amàar, 'nghée ca l' ària la seva dè pèsc e i cràp li uspitaua lìchen argentàac', 'l nàseua 'na pìscena bàita cuntadìna.
Chiló 'l vìveua ol nòno Leo, 'n óm cò li màa rügóśi cóma la rǜsca dè 'n véc’ pèsc e la sùa tenǜda 'n pìscen mond dèla natüra 'nghée ca la vìta la pulsaua èn armunia.
Ol protagunista pǜsé ciacerù l'era 'l Berto, 'n véc’ bósc cò 'n sénso gùz dèl' batǜdi e 'na braüra da miga crèt 'ndèl truàa sèmpre i pàscoi pǜsé suculénc'. 'N dì, 'ntàat ca l'era 'ntènt a maià scià l' èrba trà i cràp là sentüut 'n früscio stràa.
L'era Mimì, 'na bólp rósa cò 'na gàla biànca sǜl còl ca' la córeua cò 'n' ària strimìda.
"Berto vén debòt, 'l fiǜm lè réet a süga!" - là sclamàat Mimì, ntàat ca'l sarnegàua - "ghè ca pǜ 'n fìl d' acqua par pudì bìif."
Berto, sebée pèrplès là ca esitàat e 'l ghà respundǜut: "preòcupet ca Mimì, ò vìst vargót dè stràa stanòc’, al ghè 'n véc’ póz smentegàat èn fónt àla vàl, sóo mì cóma sè pó ruà iló.
'Nsèma 'l bósc e la bólp i se mès èn màrcia. 'Ndèl pèrcórs ià 'ncuntràat òtri paeśàa dèla móntàgna:
- Ciara, 'na végia càora biànca dèla maśù ca' cò 'l sò bèśolàa 'ncagnìit la riciàmaua l'atensiù di òtri animàai;
- Marta, 'na pégora gióena e purósa ma dotada dè 'n'òregia ecèzionàal ca' la sènteua a dòs li vibraziù dol teré e li óos lóntàni di camósc;
- Grisù, 'l gàal dèla tenǜda ca' cò la sùa óos squilànt al desedàua tǜc’, al lüus dèla dómàa, ma ca' chèsta òlta lè rèstàat èn silènsi travaiàat par la mancànsa dè acqua.
Iè rüàac' al póz, 'n véc’ scérsc dè sàs cüerciàat dè mǜs~c’ ma l'era quaśi a sèch. Berto però, 'l se regordàat deli stòori ca' 'l nòno Leo 'l ghè cüntáva sǜ: "Sóta la preda pǜsé grànda, al ghè 'na stèla réet a dàgió", la mormoràat daparlüu, " 'na stèla ca' la ghà durmìit par sécoi."
Cò i sṍö źòcoi Berto là pruàat a spostàa la gròsa preda. Al ghe lè faua ca. Mimì sènsa ülil lè 'ndàc' apröof e cò 'n cólp balòs dè mǜus 'l ghà ruàat a fàla brǜscàa dè fianch e sót al se urìit 'n pìscen böc' da 'ndua là cuminciàat a bóifò 'n fiòt dè acqua frèsca cóma 'na sorgènt ca' la móntàgna la gheva tegnǜut piacàat par 'mbèlpóo.
L' acqua la scóreva a 'mpinìi 'l léc’ süc' dol torènt e a töià la sìit a tǜc’. Ol cuntadìi, curüut-iló al riciàm dè 'l Berto, là idüut la scéna con maravéia e piaśé. Là carèzàat, 'ntàat cal grignàua, 'l bósc, la bólp e la gióena pégora.
Da chèl dì la vìta sǜ 'ndèla móntàgna, deli stéli ca iè réet a dàgió, lè cambiàda.
I animàai, ünìc' da chèsta vèntüra, ià 'mparàat a vaidàs. Aa ol cuntadìi Leo, a vidìi 'l lègam trà i sṍö animàai e l' acqua, la capìit la 'nteligènsa di sṍö paeśàa.
E ògni òlta ca' 'na stèla la dàva gió, la ğéet dol lṍöch, la diśeva ca' l'era üna deli soréli dèla stèla réet a dàgió ca' la gheva slavàat 'l fiǜm.
'N scrìt da règordàa dè cóma l'armunia e la colaboraziù i pödés portàa acqua e speransa àa 'ndi lṍöch pǜsé amàr dèla tèera.
Trei robi mpusibili
L’è bèl es ‘n trii a mangia ‘n pulastro, mi ‘l bastù e ‘l cáa:
- da fan del bastù ?
- Par fa scapa ‘l cáa.
