dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
La sguizzera
La svizzera
LA SGUIZZÈRA
Adèss ca la mia fióla a Bolligèn la vìif
par pudìi guadagnàs da maiàa e da bìif,
(èn paés apróof a Bèrna, èn cù al mónt!),
‘ndàa a truàla, al va fó ‘n dì quasi rodónt!
E ilùra, ‘na nòc’ ca ciapavi ca sógn,
óo truàat òl rimédi al mè besógn:
sà mì la Sguìzzera sótsùra la giri bén bée 1)
Bèrna e Albośàgia, par magìa giuméli li vée!
Pianti gió ‘n bèl ciòot pü ü meno a Lucèrna, 2)
de nòc’, da piàch, a la lüus de ‘na lantèrna,
l’unti tüt bée con èn tochèl de sóngia
fin ca ‘l vegn lìs e lüsènt come n’óngia;
sübèt òl Doriano e ‘l Zino ‘ndóo a ciamàa,
(ca sempri ‘n d’èn besógn i m’ha dac’ ‘na màa):
ǜü òl bèch dè Ginévra con ‘na còrda al liga,
e ‘l sé mèt a tiràa nsù con gran fadiga,
l’òtro pena sóta l’Austria èn fitù al taca,
e ‘l se mèt a tiràa ‘ngió come ‘na vaca
quanca da ‘ndàa al tòor la gà òl besógn,
e la sgarbarìs-fóréet tüta la Val de Tógn!
Eco ca ‘n pìt a la òlta la cumincia a oltàs:
par piasé, cari Todèsc, vedée da spostàs,
e a ótri de l’Aùstria ólsée su òl stivàal,
ca me pàsa sóta sènsa faf d’òl màal!
Sóo sucùr ca ‘l sarà ‘na gran suàda,
ma che sudisfaziù a la fìi de la giornada:
Bèrna l’è tacada de Malèec a la bèla valèta,
e mi pódi ‘ndàa a truàa la Mari èn biciclèta!
NOTE
1) Sótsùra: si intende un giro di 180 gradi
2) Lucerna si trova proprio in centro alla Svizzera
tónda
(tóndi), agg.
tonda, rotonda, circolare
Ól cervàt
IL CERBIATTO
´L CERVÀT
´L Cervàt 'n dì 'l ghà dìc' al pà Cèrf:
" Ti te sée pǜsée grànt e pǜ svèlt dei càa, ti te portèt di còrègn belebée grànc' ca te pödarisèt afróntài e scórentài, parché ducà te ghée iscé pùra ?"
'L pà Cèrf, 'ntàat chel grignàva, ´l ghè dìs:
" Ti te dìset bée, mè càar fiṍl, ma sò àach bée chè apèna i senti bagiàa, mi ciàpi, sò ca cóma, táata pùra ca'l mè vée da scapàa de corsa e dei mée còrègn 'l me vee ca gnàa en mèet."
Móràl dela fàola: Chi l'è purós de natüra 'l ghè-rua ca a guarìi.
La caòra e i ghislù
La capra e i mirtilli
A rèmà ghislù e fónch
sa ‘ndaua e remài miga noma per maiai ma par pùdi vèndei e ciapàa quatro sòldi.
I prüm i marüdaua a mètà de giügn chilo a Ca di Moi, àla Pendegia e pò sü a Taré,
Bosagia Végia, Sant’Antoni, ‘l Muntù e pò ité par tüta la vàl.
Sè partiua col gèrlo e gió imèz ‘mpéer de cavagnìi pò a ol tùlìi e magare la machinèta.
Ad aóst e a sètembri an ruaua fina ité àla Piana sóta ol Püblìi, ‘nvegneua ‘nfò magare a cò ‘na trèntena de chili.
Te tiravet fò otro che la giornada, l’era mèi ca’ndàa a laoràa sóta padrù.
Se remaua a li schitaröli, mani e ach li móri.
Stèsa ròba a coi fönch e la püsé famosa réet a fönch l’era l’Elvira sü ai Muscù.
L’Ansila Mòstàch la dìs che ‘na olta lèe, ol Nemesio el Piero ieua töt réet a la caora; iscé ‘ntàat ca lóor i remaua i ghislù la caora la sbrocaua pò scià vargót par ignì tisa.
Tö gió i ghislù còli màa e pò giò ‘ndèl tùlìi tacàat scià al curigìi e quanca l’era piée sèl svöidaua ‘ndèl cavagn pugiàat da quai pàart sül piàa par miga travacaifò gió bàs. (ascolta questo pezzetto)
Nùu ciapàac’ e tö gió ghislù e mai pü ‘mpensaua àla caora ma lée dopo ‘mplóo la truàat ol cavagn püsé chè mèz dol Piero e la ulüut sàgiai.
Quanca ‘nsè ‘ncurgiüut lée la n’eua fàc’ già ‘na scorpasciada.
‘Mpóo ‘nrabiàat e dispiasüut la pensàat de mètel al sücüur e là tacàat sü an ràm ol cavàgn in pìt a òlt e pò dapè a ‘mpinìi ol tùlìi da öidàa ‘ndèl cavàgn.
Nsoma chèla caora ormai la ghera ciapàat güst e là idüut ol cavàgn tacatsü e iscé sta olta la pensàat bée dè ‘ndrizàs ‘mpena sü li gambi de réet e con chili dè nàaz pugiali sura ol cavàgn.
Te pö ‘maginàs coma la pödeua finìi: ol cavàgn lè travacàat e i ghislù tüc’ gióbàs.
Par ol Piero el sò fradèl la disperaziù, ‘l ghè vigniua da caragnàa.
Uri e uri a laorà réet a ghislù e pò tüc’ trasàac’ par ‘na caurüscia al fà ca piasé.
Quanca s’vigniua èn gió, ruàac’ al Belvedere, péna sota li Fopi, ‘ntàat ca sposaua, ‘n cantàva: “La bella che va al fosso, appnea giunta al fosso, l’anel si ‘l ghè cascò….” o ach ‘na quai otra.
Ai mè sintiua fìna chilò a Ca di Péesc e ilóréet, ai me diseua: “Sa fauef bèl a cantàa”.
