dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
'Na strana divisiù
Trìi fradèi e 'na strana divisiù
Trìi fradèi per fàa la divisiù i gh'à de divit ündes cavài, ól testaméet al dis: al prüm 'l ghe va la metà dei cavài, al segónt la quàrta pàart e a l'ültem la sèsta pàart.
I se mèt réet a fà gió cünc ma i se ne vée ca a capo di negót, el ghè ve fó al prüm cìnch cavài e mèzz al al segónt pòoc meno de trìi e a l'ültem men de dùu.
Ode ad Albòsagia
ODE AD ALBOSAGGIA
ODE AD ALBOSAGGIA
Co’ ‘sto bèl tèep, ho facʾ en gìr a la Sasèla,
e adès trö ‘l fiàat ados al müur de la singèla: 1)
i mei öcʾ a-i carèza ol me paés, de là de l’Ada
cà iscé duls, dal mùut al piàa al degrada.
Vardi ol conoide del Tursciù, ca de front al sta,
e propi ilò en mèz, subèt la vedi, la mia cà!
E quasi sǜ ‘nsom al paés, vèrs a matina,
la nosa gésa, dedicada a Santa Caterina;
pèna despüs, ol campanil al sovrasta i téc’,
par fàa sintìi la ós de li campani a gióen e vec’!
(la baiuna d’Albosagia e la pistifèra de la Sasèla,
se sa!, tüc’ i diàoi a-i fa ‘ndàa da chèla!).
A sira, a fianch del Tursciù, da mür riparàat,
di Paribéi ol castèl, de storia ben cargàat,
a partìi dal Giangiacom, vistìit con onòor
del Sacro Romano Impero, da Rodolfo l’imperatòor.
Pèna sura, vèrs a matina, ol palaz Cumunàal,
dua se registra chi nàs, chi mör e chi sta màal!
Propi lì, quanca seri giusto en barulìi, 2)
mi andavi a l’asilo, con la marenda en del cistìi.
Olsi i òc’ fin sǜ li scimi, la vista velada
da l’emuziù da vidìi ‘sta gran sfilada:
ol Miric’, ol Campac’, ol Campagìi
come a Milàa l’Armani e ol Valentìi!
Vardi ol me paés, e li söi stradi,
e li vigni, chili pochi che restadi,
(parché al val pǜ la pena de strusciàa, 3)
quan ca a la fìi al resta nient en màa).
Come en ciel de noc’, ca li steli li fa lüsent,
vedi i magench sǜ la montagna, a cent a cent:
fra tüc’, üu l’anèma al ma segnàat:
Bosagia végia; con la mia mama ogni estàat
me portava àa li galini, 'n de li zampi ligadi,
sùra al gerlo, con li ótri róbi 'ncalcadi: 4)
la vaca en pòo mè la ciamava, en pòo sbusava,
quan ca l’era straca, tüc’ me posava!
Òl me pà l’è mort prüma da vès véc’, 5)
la mia mama l’à dùut maiàa ol caréc’: 6 )
l’era òlta 'n métro e ‘na spanda … 7)
ma dité, en dua ghé òl cór, granda granda!
E adès, disém òtri, ca me stée a ‘scoltàa,
coma ol mè paés podi resist da amàa:
al ma idüut endàa a scöla, diplomàs,
truàa en laoràa, fa sǜ la cà e po’ sposas,
e dopo tàac’ agn, diventàa pà 8)
(par qual miracol, àamò s’el sa ca!);
al ma idüut piaisc e grignàa,
al ma dac’ gioia e prùi da süperàa …
Albosagia, par mi radìis e nutrimènt …
lontàa da ti, podi resist gnàa ‘n momènt!
Paolo Piani
NOTE
1) Singèla – sagrato
2) Barulìi – affettuosamente, bambino piccolo e tenero
3) Strusciàa – lavorare duramente
4) Encalcadi – pressate nella gerla
5) prüma da vès véc’ – in giovane età
6) maiàa ol caréc’ – tribolare, patire la fame
7) 'n métro e 'na spanda – un metro e una spanna, piccolina
diventàa pà – io e mia moglie siamo diventati genitori dopo 14 anni di matrimonio: solo il caso?
brochèl
(brochéi) , s.m.
rametto – TO
L'asen e 'l cuntadìi
L'asino e il contadino
l'aśen e'l cuntadìi
'N dì l' aśen dè ´n cuntadìi lè dàc' giò èn de'n póz.
L' animàl là piàigüut e la giolàat fò daliasci par ùri, ´ntàat ca ol cuntadìi 'l cercàva dè fàa vargót al reguàrt.
Àla fìi la decidüut ca l' aśen l'era tròp véc’ e ol póz l'era süc' da tàat tèep e 'l gheva già beśógn dè vès stupàat gió, ducà 'l valeva ca davéra la pèna de fà fadighi a tirà fó l' aśen dal póz.
Là ciamàat i sṍö visìi, tacàac' dè cà e ognantǜu, ciapàat scià 'na badìl, ià cuminciàat a tràgió tèera ´ndèl póz.
L' aśen, rendüut cǜnt dè chèl ca l'era réet a sucét, 'l se mès a caràgnàa e giolàa da fà pura.
Dòpo quai badìladi dè tèera, còla sòrpresa dè tǜc’, l'aśen 'l piantailò dè lamentàs.
'L cuntadìi là vardàat èn fónt al póz e le rèstàat de stüch a chèl ca là vist.
A ògna badìlada dè tèera l'aśen l’era réet a fàa vargót dè miga crét: 'l bàteva la tèera coi źòcoi e 'l fàva 'n pàs sùra la tèera.
E lóor giò sempre püsé tèera ma bèlebée debòt tǜc’ ià idüut con sòrpresa l'aśen a ruàa sü fìna àla bùca dol póz, pasàa sùra l'öor e scapaià a zómp.
Moral dela faola:
La vìta la tràadòs ògna sòort dè tèera....
'l secrèt par 'ndà fó dal póz l'è sgnìcala e üsala par fà 'n pàs èn sü inòlt e trà 'n zómp.
'N pö 'ndàfó dai póz pǜsé profónc' cal ghè sabes sà 'n sè arènt ca.
Besogna üsa la tèera cai tè trà adòs par pudìi 'ndàa inàaz.
Völ bée dè pǜ, sgnìca la tèera parché èn chèsta vìta beśògna vès 'na suluziù, mìga 'n probléma.
Laga ca'i véri aśegn i sìès i òtri.
Tignìi a máa la gügiàda e lagáa ‘ndáa ‘l gamüsèl.
Risparmiare la gugliata e sprecare il gomitolo
Li gulìa
Le golia
Li Gulìa
Ala fìi di àgn cinquanta li gulìa li còstava 'na lìra, vargüu 'ndi boteghi iè dava cóma rèst.
Me regòrdi quanca me 'ndava a scöla sù chiló al Tursciù, se ruava sù a Cadipeesc pò se girava ia defò dèla cà dèl Bramo, se pasava dènaz al fontana, ala cà del milanées e pò ghéera ol negòzièt dol poro Mario e gió de sòt ol frütéto del Gabèto di Piàa.
Mbée, paregi òlti verdevi ité la porta del negòzi e 'l sunava ol campanèl e sübet 'l ruava ol Mario e ghè domandavi li gulìa e metevi iló 5 franch (chèl con sü ol pès disegnàat), quai olti ghè ruavi a vich 10 franch iscé 'l me ne dava ol dùpi.
Ghéra ilò sura al bancù, de fianch al balansa, chèla a mò coi piàc', 'n vàas de chìi granc' col cuèrc' a vìit con gió sti caramilini ca l'era püsé grant la carta ca tüt ol rèst.
Dopo 'mpóo, quancha i 5 franch iera cunsideràac' come ol centesem de adès, al Mario se capiva ca l'era scià stüf de pèrt tèep a cüntafò gulìa e vargüu ià mandàat a cal diaol ...
Iscé a mi ivi capìit ca ol 5 e 'l 10 franch i valeva ca pü negòt e a la oia de gulìa la mè pasada 'mprèsa.
