dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Quànca le nasüut la tèra
QUÀNCA LE NASÜUT LA TÈRA
Apèna nasüda la Tèra l'era tüta maltraciansèm, ghèra tròp róbi ca li vava ca bée.
Per giüstàla 'n póo gh'è vulüut chèl ca gh'è vulüut, tàata fadìga.
Li cà fàci de sàs par stàa d'itè e reparàs dal fréc’ e dal órs li mancàva amò.
Da 'dùa lè nàsüut òl coronavirus
L’ORIGINE DEL CORONAVIRUS
DA ‘NDÙA L’È NÀSÜUT ÒL CORONAVIRUS
“Pedro, tó stò ròp e vàn
a Wuhàn
e tó-réet anca ‘l Gioàn”
“Òl Gioàn?
Par fàn?”
“Parché ‘nsèma ghée da somnàa
‘na midisina par salvàa
i cünc’ de l’INPS e la mia cadréga,
e la òsa pinsiù ca la sgarzéga:
tranquìi … la cupa nòma i pinsiunàac’
ma tüc’ chi gioègn i vegnarà schivàac’ ! ”
“Ma parché ‘n Cina me da ‘ndàa?”
“L’è par miga fàs ciapàa!
Tanto ‘l mónt sùbet al gira,
e prüma ca ‘l sìes sira
‘sto bèl tòsech al sarà ruàat
‘ndèl nòs paées sgangheràat,
ma nügüu ‘l podarà ‘ndiciàm
e la cólpa a mi ‘mbütàm;
trópi ólti mi ó dic’
ca ‘l sistèma a pic’ a pic’
al saltarà con èn gran bòt
parchè la gèet la scampa tròp,
e chi gioègn ai ga ca òia
da mèt al mónt con tata giòia
rèdes e redésìi come i dìic’ de ‘na màa,
e faggla pü a tiràa a campàa,
anca parché quanda i sarà granc’,
i starà chiló nòma i ‘gnoranc’
parché a l’èster chi bravi i varà
… e sènsa contributi coma ‘s farà?”
Chèsta l’è stacia l’incombènsa
ca ai dùu faturìi de la previdènsa,
al gha dac’ de l’INPS òl Presidènt,
par ‘sto problèma grant e urgènt,
e lóor, par dach a mèet al sciór Boéri
sübet i à ciapàat dói curieri,
miga parché i’era dùu ciöc’
ma par miga da ‘nde l’öc’.
I ghà mès quasi n’àn
Ol Pédro e ‘l Gioàn
a ruàa a Wuhàn …
par ruàa èn chèl gran Paés
ca l’era tüt piée de Cinées,
e sübet i à trac’-fó ‘sta somèza
brüta e cativa: ‘na schifèza!
Da vìla fàcia franca, li pensava
‘sti dói gran crapi de rava,
e sübet i è ‘ndàc’ a l’osterìa
par festegiàa èn alegria:
sushi i se fac’ portàa
‘nsèma a formài e pàa,
‘na butiglia còl busciù,
da bìif giò a strenguiù;
ma quànca òl cameriéer,
al gha portàat, ‘nsèma ai bicéer
anca dùu strani bastuscìi,
al pòst de forchèta e curtilìi,
‘n de n’ato la màa gió ‘n scarsèla
la ghe ‘ndacia a töö la mèla!
Sùbet i l’à saüut òl Xi Jinpin,
(ca l’è véc’ ma miga cretìn …):
“Sa ‘sti chì i ghéva la mèla, 1)
i vée de sücül da chèl paées
ca de flónt a la Sasèla
sta sudisfàc’ e bèl distées;
ma sa i ghéva niént da vènt,
gnè da vènt gnè da clumpàa,
bisogna plopi ca staghi atènt,
par miga fam ‘nciapetàa,
palchè come ólp i è fàls
‘n de chèl paées iscé sulìif:
‘na suposta ‘ tè ‘nfila a sbàls
‘n de chèl post iscé pulìif” 2)
Ma quànca i à mandàac’ a cercàa,
di dùu, l’umbrìa ghéra pü gnàa:
scapàac’ de córsa con èn risciò robàat,
üü che tirava e l’òtro slongàat!
Ma adès la ròba la se fàcia séria:
i düü i s’è pèrs ‘ndèla Sibéria ,
èn mèz ai girasùi de la stèpa scunfinada,
come i soldàac’ al tèep de la ritirada;
da tornàa a cà i à pèrs la sfida,
sensa li nósi scìmi che fa da guida:
i piaìsc’, i ósa, i ciama la mama ...
la mama … la mama … la mama …
con l’ùltem fiàat al sciór Boéri
i ghè ‘ngüra debòt ol cimitéri!
POST SCRIPTUM
Al me scüsi tàat, sciór Boéri
ma disévi miga sül séri;
però l’è ‘n periodo disgraziàat
… e con ti me sóo sfogàat!
NOTE
-
Come ben sappiamo tutti, i Cinesi usano la L al posto della R
-
Pulìif= Purìif: che non plende=prende mai il sole
suspìs
agg.
soffice
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
La montagna delle stelle cadenti
èco 'na stòria 'nventàda, ambientada sǜ 'ndèna móntàgna de cuntadìi còi sóo animàai.
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
Sǜ 'ndèli spóndi grandiósi dol mùut Amàar, 'nghée ca l' ària la seva dè pèsc e i cràp li uspitaua lìchen argentàac', 'l nàseua 'na pìscena bàita cuntadìna.
Chiló 'l vìveua ol nòno Leo, 'n óm cò li màa rügóśi cóma la rǜsca dè 'n véc’ pèsc e la sùa tenǜda 'n pìscen mond dèla natüra 'nghée ca la vìta la pulsaua èn armunia.
Ol protagunista pǜsé ciacerù l'era 'l Berto, 'n véc’ bósc cò 'n sénso gùz dèl' batǜdi e 'na braüra da miga crèt 'ndèl truàa sèmpre i pàscoi pǜsé suculénc'. 'N dì, 'ntàat ca l'era 'ntènt a maià scià l' èrba trà i cràp là sentüut 'n früscio stràa.
L'era Mimì, 'na bólp rósa cò 'na gàla biànca sǜl còl ca' la córeua cò 'n' ària strimìda.
"Berto vén debòt, 'l fiǜm lè réet a süga!" - là sclamàat Mimì, ntàat ca'l sarnegàua - "ghè ca pǜ 'n fìl d' acqua par pudì bìif."
Berto, sebée pèrplès là ca esitàat e 'l ghà respundǜut: "preòcupet ca Mimì, ò vìst vargót dè stràa stanòc’, al ghè 'n véc’ póz smentegàat èn fónt àla vàl, sóo mì cóma sè pó ruà iló.
'Nsèma 'l bósc e la bólp i se mès èn màrcia. 'Ndèl pèrcórs ià 'ncuntràat òtri paeśàa dèla móntàgna:
- Ciara, 'na végia càora biànca dèla maśù ca' cò 'l sò bèśolàa 'ncagnìit la riciàmaua l'atensiù di òtri animàai;
- Marta, 'na pégora gióena e purósa ma dotada dè 'n'òregia ecèzionàal ca' la sènteua a dòs li vibraziù dol teré e li óos lóntàni di camósc;
- Grisù, 'l gàal dèla tenǜda ca' cò la sùa óos squilànt al desedàua tǜc’, al lüus dèla dómàa, ma ca' chèsta òlta lè rèstàat èn silènsi travaiàat par la mancànsa dè acqua.
Iè rüàac' al póz, 'n véc’ scérsc dè sàs cüerciàat dè mǜs~c’ ma l'era quaśi a sèch. Berto però, 'l se regordàat deli stòori ca' 'l nòno Leo 'l ghè cüntáva sǜ: "Sóta la preda pǜsé grànda, al ghè 'na stèla réet a dàgió", la mormoràat daparlüu, " 'na stèla ca' la ghà durmìit par sécoi."
Cò i sṍö źòcoi Berto là pruàat a spostàa la gròsa preda. Al ghe lè faua ca. Mimì sènsa ülil lè 'ndàc' apröof e cò 'n cólp balòs dè mǜus 'l ghà ruàat a fàla brǜscàa dè fianch e sót al se urìit 'n pìscen böc' da 'ndua là cuminciàat a bóifò 'n fiòt dè acqua frèsca cóma 'na sorgènt ca' la móntàgna la gheva tegnǜut piacàat par 'mbèlpóo.
L' acqua la scóreva a 'mpinìi 'l léc’ süc' dol torènt e a töià la sìit a tǜc’. Ol cuntadìi, curüut-iló al riciàm dè 'l Berto, là idüut la scéna con maravéia e piaśé. Là carèzàat, 'ntàat cal grignàua, 'l bósc, la bólp e la gióena pégora.
Da chèl dì la vìta sǜ 'ndèla móntàgna, deli stéli ca iè réet a dàgió, lè cambiàda.
I animàai, ünìc' da chèsta vèntüra, ià 'mparàat a vaidàs. Aa ol cuntadìi Leo, a vidìi 'l lègam trà i sṍö animàai e l' acqua, la capìit la 'nteligènsa di sṍö paeśàa.
E ògni òlta ca' 'na stèla la dàva gió, la ğéet dol lṍöch, la diśeva ca' l'era üna deli soréli dèla stèla réet a dàgió ca' la gheva slavàat 'l fiǜm.
'N scrìt da règordàa dè cóma l'armunia e la colaboraziù i pödés portàa acqua e speransa àa 'ndi lṍöch pǜsé amàr dèla tèera.
'Na femma e ol Rè de Cipro
Dunca i de savì che quanca gh'era ol prüm Rè de Cipro, dopo ca 'l Goffré de Büglion l'à liberáat la Tèra Santa, l'è sücèss ca 'na fèmma de Guascógna l'èra 'ndàcia par devuziù, al Sànt Sepolcro.
'Ndèl tornáa 'nréet l'è pasada da Cipro e ilò 'l ghè stàc' 'n balòss ca al ga fàc' 'n gran desprézi.
Lee, ca la pödeva ca viagiò chèla balòsada, l'à pensáat de 'ndáa dal Rè, ma gh'è stàc' vargüü ca i ghà dìc' ca la podeva sparmìi la fadiga parché ol Rè l'éra 'nscé 'n minghèrlo de üu sènsa negüna conclusù ca al se ne lagava fà a lüu de tüti li sòrt, iscé ca 'l pödeva ca scoldàsela par i òltri.
'Nscé tüc' chì ca i gheva vargót sül stómech ai se sfogava col fàch a lüu 'n quai desprézi.
La femma a sentìi stì róbi, de già ca la ghera ca òltro da fáa, pàr consolàs 'n de 'na quai manera la s'è mèsa 'n cràpa de 'ndáa a cüntaghèla sü stès.
L'è 'ndacia da lüü e 'n méz a na caragnada la ghà dic':
< Òh lüü, mi sò minga vignüda chilò parché ghabi spèransa ca lüu l'àbes da vendicáa la figüra ca i mà fàc' a mi, ma 'n scambi 'l preghi piscì de dìm coma 'l fa lüu a viàgò i desprézi ca ò sentüut ca i ghé fà a ca lüü.
Iscé me tegnaroo a mi 'n còrp 'l desprézi, ca 'l mè tucáat, con táata pazièsa; 'l le sà ol Signor se sarìsi contèta de fàch 'n règáal a lüü, pòsto ca 'l gàbes bùni spàli.
'L Rè, ca l'èra sempre stàc' iscé manfrèch e pigro, 'l s'è coma desedáat fö, e a bùn cünt, là cuminciáat a faghèla pagà a chì ca i gheva fàc' la balosada a chèla femna e pò l'è ügnüut 'n cáa de Dio cuntra tüc' a chìi ca i ghè mancava de respètt.
