Dialetto di Albosaggia

Da la mia scarpa öli tòs fó ‘n gràn sàs e parlàf de ‘na quistiù che me fa ‘nrabbias: quan’cà a-i parla coi Bosàc’, de Sondri i citadìi a-i 'ncosta la buca en su, e-i taca a dìi: “D’envèrèn la lüna, òl süul d’estàat, pòro bosàc’, te sée mal capitàat!”

“Òl sùul al vidèe nóma en fotografia” “Tüt l’àn andée 'n gir col maglìi che pia” “Gh'è da mèt en gràn spéc’ i-a a Triass!” “ A bìif 'l vòs vìi, se da tacass!” “Putosto de viv iscé al fréc, méi murìi” “Sòo dacordi anca mi: méi 'ncenerìi”.

La géet d’Albosagia de ‘sta menada, a 'n certo momèt la s’è pròpi stufada! Basta! 'N rimedi 'l va truàat de bòt: la da finìi da bòi, ‘sto pancòt!

E ilùra al Sindèc, 'l nòš Murada, ‘na nòc’ al ghe ignüut 'na gràn pensada: òl dì dòpo la riünìit d’urgensa la cumisiù: “Oh truàat òl rimedi a ‘sta quistiù!

Sa gh'è la fòo a portàa a bùu fìi ‘sto progèt, del nòš paes tüc’ a-i parlarà con püsée rispèt: l’Albosagia al sarà pü 'n pòst da gèlàa, … ma dal tròp còlt se podarà cunsumàa!”

E adèss, aa i sciòri de Sondri (sǜ la tèra pruisori), prüma o dopo a-i rua 'n Albosagia … al Crematori: a-i vée 'n compagnia a fàa ‘na gràn fümada prüma da ciapàa la via bèla o chèla disgraziada!

Sa iés po’ da savii ca par nùu Bosàc’l’è gratis ól biglièt de l’ultèm viac’, chisà cóma al ghe brusaris ‘sto intòrt … e viif al frèc’ d’Albosagia, saris grànt confòrt!

Albosaggia, ottobre 2015 Paolo Piani 'l ghè nè amò

Vocabolo random

fòpa

(fòpi), s.f.

buca, fossato, terreno abbassato e protrebbe identidificare delle località che occupano una depressione ma anche un luogo pianeggiante in montagna tipo un maggengo

Favole

Ol lambaròt el fìl de òor

Il lombrico e il filo d'oro

Ol lambaròt e ol fìl de òor

'l coràgio dè siguìi i própi sógn e dè esploràa 'l mónt.

Al ghera 'na òlta 'n lambaròt dè nóm Lǜis ca'l vìveva 'n d'èn bósch sóta deli fréschi fói dè nisciolèer.
Ol Lǜis l'era 'n lambaròt curióos e speciàal e 'l scavava 'ndèla tèera dapartǜt.
'Na nòc’ lè 'ndacdefó dal teré par vardàa li stéli 'ndèl cél e al 'na vist üna 'mbèlpóo-bèla a dàgió.
Sǜbet 'l Lǜis là tiratfò 'n s-cès: "sóo stüf dè dì tǜc' stès, ölarìsi vìif 'na vèntüra divèrsa dal sòlet".
'L dì dòpo 'ntàat ca'l scavava 'ndèl teré, là truàat 'n fìl dè òor ca'l lüśìva.
L'era iscé contèet e stüpìit ca là decìdüut dè 'ndàchréet par idìi 'nghée ca'l ruava.
"Che ròba 'l ghè sarà réet a stò fìl d'òor? Ghóo pròpi dè scùprìl!" là pensàat 'l Lǜis.
Là cuminciàat a rampègàa par rùàa sùra la tèera par siguìi 'l fìl dè òor ité par 'l bósch, i pràac’ e àach 'ndèna rógia bèlebée frésca. Ol fìl dè òor al finiva mài.
Lè stacia 'na vèntüra ecitànt da mài smentegàa.
Ol Lǜis là 'ncuntràat taac' animàai cóma li lümàghi, grìi, 'n paù 'mbèlpóo-bèl, coloràat e àa 'na sciguèta.
'Nòtro lambaròt 'l ghà regalàat aretüra di balii de zéneor gròs e bùu bunènti ca i ghà dàc' fòrsa par cuntinuàa 'l sò viàc’ ca l'era amò lónch.
Dòpo mìis dè speriènsi straordinari, 'l Lǜis là vist ca 'l fìl dè òor 'l finiva pròpi defò de lǜs dè 'na végia maśù bandunàda.
Ol lambaròt la picàat la pòrta e sǜbet 'na fata la ghà urìit.
La fata l'era òlta bèla e la sè fàcia idìi davéra coòntèta dè idìi ol Lǜis.
Con tàata sòrpresa la fata là ghà spiegàat al Lǜis ca ol fìl dè òor l'era 'n regàl ca lée la gheva fàc' par premiàa ol sò coràgio e la sùa òia dè aventuri.
"Öla!, che bèl, grazia, te fàc' bée!" là dìc' ol Lǜis con 'n grànt surìis.
Ol lambaròt al se rendüut cǜnt, ca'l bèl viàc’ ca l'eva fàc', l'era tǜt mèret sò, par vès curióos e dol sò coràgio.
L'importa ca quàat ca sè pìscen: sà 'n ghà 'l coràgio dè siguìi i nòś sógn e dè sploràa 'l mónt, 'n pö scùprìi róbi bèli bèlenti.
Iscé ol Lǜis lè tornàat àla sùa cà 'ndèl bósch contèet e sódisfàc' dèla sùa grànda vèntüra.