dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
La mòrt dèl pà
LA MÒRT DÈL PÀ
Sóo sèmpre stacc' 'nsèma al me pà, la mia màma i ma dic' che le mòrta quànca mi gh'ò idüt la lüüs.
Dóevi vès bélébèe pìscen quànca sóo nasüut, parchè mi dèla mia màma me regòrdi ca niént.
Li fontàni dèl Bosàgia
Le fontande di Albosaggia
LI FONTÀNI DE BOŚÀGIA
La belèzza del mè paées già l’ó vantàda,
àa sa daparlée la s’è sempri palesàda,
ma ‘ncóo n’òtra ròba óli ‘ndiciàf còl dìit:
èn gran tesòor sóta i óc’ de ognaü ca sìit!
Ògni cuntrada de Bośàgia, ‘sto bèl lóoc,
(òl so nóm, sul mè cóor stampàat a fóoc),
a fiànc de la strada la ga ‘na fontana,
ca a tùc’ la ghè dà acqua frèsca e sana!
‘Ndèl dódes del sécol pasàat,
‘sto capolaóor l’è stac’ creàat,
e ogni fontana, denàaz, la porta sculpìit
‘sto àn benedèt, de gioia fiurìit:
(própi ilùra i naséva àa dùu fiöi
ùna ‘ndi Strécia, l’òtro ‘ndi Foiaröi; 1)
la mia mama e òl mè pà, càar benedéc’
ca pó i mà trùàat sóta li piódi del téc’!) 2)
Ògni fontana l’è stàcia ‘na binidiziù,
‘na gran cumudità, ‘na grant ‘nvinziù:
se vava a tóo l’acqua con la sadèla,
par fàa da marènda, par lavàa la scudèla;
se ghè portava a bìif vedéi e vachi,
li biéva dal tubo li persóni strachi,
e ognantüu i truàva gran confòrt,
àa ‘ndèl bagnàa li verdüri de l’òrt!
Mi de persóna a ‘sta acqua benedèta
góo da basàc la pónta de la zibrèta;
mi só nàat culpìit da la mala sòrt:
la comàara la dic: l’è maśc’ ma l’è mòrt …
sùbet gió ‘nde l’acqua gèlta la m’à puciàat,
óo fàc’ èn sguìsol e sóo risuscitàat!
1) Dói cuntràdi de Bośàgia
2) ‘Na òlta, a nüu rèdes i me diséva ca i me” trùava” sóta li piódi de Lamèec
pà
s.m.
padre, babbo, papà
Ol lambaròt el fìl de òor
Il lombrico e il filo d'oro
Ol lambaròt e ol fìl de òor
'l coràgio dè siguìi i própi sógn e dè esploràa 'l mónt.
Al ghera 'na òlta 'n lambaròt dè nóm Lǜis ca'l vìveva 'n d'èn bósch sóta deli fréschi fói dè nisciolèer.
Ol Lǜis l'era 'n lambaròt curióos e speciàal e 'l scavava 'ndèla tèera dapartǜt.
'Na nòc’ lè 'ndacdefó dal teré par vardàa li stéli 'ndèl cél e al 'na vist üna 'mbèlpóo-bèla a dàgió.
Sǜbet 'l Lǜis là tiratfò 'n s-cès: "sóo stüf dè dì tǜc' stès, ölarìsi vìif 'na vèntüra divèrsa dal sòlet".
'L dì dòpo 'ntàat ca'l scavava 'ndèl teré, là truàat 'n fìl dè òor ca'l lüśìva.
L'era iscé contèet e stüpìit ca là decìdüut dè 'ndàchréet par idìi 'nghée ca'l ruava.
"Che ròba 'l ghè sarà réet a stò fìl d'òor? Ghóo pròpi dè scùprìl!" là pensàat 'l Lǜis.
Là cuminciàat a rampègàa par rùàa sùra la tèera par siguìi 'l fìl dè òor ité par 'l bósch, i pràac’ e àach 'ndèna rógia bèlebée frésca. Ol fìl dè òor al finiva mài.
Lè stacia 'na vèntüra ecitànt da mài smentegàa.
Ol Lǜis là 'ncuntràat taac' animàai cóma li lümàghi, grìi, 'n paù 'mbèlpóo-bèl, coloràat e àa 'na sciguèta.
'Nòtro lambaròt 'l ghà regalàat aretüra di balii de zéneor gròs e bùu bunènti ca i ghà dàc' fòrsa par cuntinuàa 'l sò viàc’ ca l'era amò lónch.
Dòpo mìis dè speriènsi straordinari, 'l Lǜis là vist ca 'l fìl dè òor 'l finiva pròpi defò de lǜs dè 'na végia maśù bandunàda.
Ol lambaròt la picàat la pòrta e sǜbet 'na fata la ghà urìit.
La fata l'era òlta bèla e la sè fàcia idìi davéra coòntèta dè idìi ol Lǜis.
Con tàata sòrpresa la fata là ghà spiegàat al Lǜis ca ol fìl dè òor l'era 'n regàl ca lée la gheva fàc' par premiàa ol sò coràgio e la sùa òia dè aventuri.
"Öla!, che bèl, grazia, te fàc' bée!" là dìc' ol Lǜis con 'n grànt surìis.
Ol lambaròt al se rendüut cǜnt, ca'l bèl viàc’ ca l'eva fàc', l'era tǜt mèret sò, par vès curióos e dol sò coràgio.
L'importa ca quàat ca sè pìscen: sà 'n ghà 'l coràgio dè siguìi i nòś sógn e dè sploràa 'l mónt, 'n pö scùprìi róbi bèli bèlenti.
Iscé ol Lǜis lè tornàat àla sùa cà 'ndèl bósch contèet e sódisfàc' dèla sùa grànda vèntüra.
Andáa ‘n piàzza a ciapáa...
Andare in piazza a prendere consigli e tornare a casa a fare come si vuole
Fochen bastech
più antico fochen = soffiare, dal latino medio focare = accendere, dal latino focus
nel nostro dialetto è riconducibile a fochen = mostro maledetto, dannato, bastardo
e bastech simile a infésc = impiccio, fastidioso, poco di buono
Storta
'N casciadù quanca l’è ruàat a cà al gha dic’ a la sua femna:
-Maria, taca sü l’acqua, ca ò ciapàat…. 'na storta.
La femna la ghè dìs: "sperém ca la sies bèla gròsa ca ò propi fàm".
