dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Dùu caröi
Dùu caröi
Quai dì fà l'era davéra còlt e dùu carṍi i vee de fò dal sò bṍc’ e se 'ncuntra sül fianch frésch e umbrìiàat dól borèl dè ´n strepù.
Ciào, àa ti en gìr a cercàa ´n pìt dè frésch ?
Sóo ignüut chiló parché dité süavi cóma ´n ciù.
A ti da par ti ?, 'nghée ca te gl'ée la Carṍla ?
La mà dìc' chè la 'ndàva al máar par quai dì.
Sò ca chée ca la cumbináat, la ma fàc' savìi ca la sùa nàaf la ghà büut quai gràni, e ca pèna la pö la sàris pó tornàda.
Garibaldi 3
Garibaldi 3
IL RITORNO DI GARIBALDI
Stadomàa a bunùra, rùi en Piazza, 1)
e vedi en sach de gèet fo’ ‘n terazza:
‘na grü con en brasc lonc fina al creàat,
la ga tacàat giò ol Garibaldi empachetàat!
Al sarà stac’ la tropa òia, u forsi ol vent,
ma la statua sospesa la gira el cǜ en dènt: 2)
par en segont ol me cör l’à smès da bat, 3)
ma l’è duràat trop pòc, en salt d’en gat :
pürtrop l’è bastàat n’atèm de buna léna,
e sül so’ piedèstal l’era già en pena! 4)
Come pruma ol Garibaldi l’era giràat,
propi come s’al fos mai stac’ tucàat!
Sai més dac’ en sciaf sül müüs, 5)
saris gna mò stac’ iscé cunfüüs:
al ma ciapàat en magù mai pruàat … 6)
‘na lacrima la me schizzada sül sèlciàat!
Cuntra la Suprintendensa e ‘l Codice Urbani,
tüti li mei preghieri iè staci vani:
cari i mei Bosàc’, cari i mei paesàa,
me i-à pruadi tüti, ma ghe stac’ nient da fàa!
Però na gran consolaziù la me restada:
nugùu ha-i sè nencurgiuc’ de la bravada :
‘n del tèep ca ‘l Garibaldi l’è mancàat,
… ol so bèl caval ha-i gà robàat !!! 7)
Ah ah ah 3.7.2009 Paolo Piani
NOTE
1) En Piazza – In Piazza Garibaldi
2) La statua sospesa la gira el cù en dent – La statua sospesa gira la schiena verso la Valmalenco
3) Ma l’è duràat trop pòc, en salt d’en gat - Ma è durato troppo poco (il sogno di veder girata la statua), come il salto di un gatto
4) Sül so’ piedèstal l’era già en pena! – Sul suo piedestallo era già ritta (la statua)
5) Sai més dac’ en sciaf sül müüs – Se mi avessero dato uno schiaffo in faccia
6) Al ma ciapàat en magù mai pruàat … - Mi ha preso un magone mai provato
7) … ol so bèl caval ha-i gà robàat !!! - … infatti, adesso Garibaldi è ritto in piedi, appiedato !!!
Paolo Piani
vagabónt
s.m.
vagabondo, fannullone, sfaticato
El cuntadìi e i bao
Il contadino e gli insetti
El cuntadìi e i bao
'N meśerù ca'l pödeva ca idìi i bào,
l'hà tràc' fò ol velé sǜ 'ndi frao.
A chèla àcqua sutìla e mortàal,
lè ca scampàat gnàa 'n'animàl.
Prǜma iè morc', trà dolóor e tormént,
lümàghi, grìi e farfàli tüc' inocént.
Bào ǜtei, bào bùu,
calaurù, vespi, avi e budùu.
Ma bào e cagnù, i lè sà àa i càa,
ca par tàac' animài lè 'l sò maiàa,
li lüśérti e i üsèi,
àa chìi ütei e àa béi,
ca ià maiàat chìs-c' bào 'ndi òorc’,
iè crodàac' gió bàs sǜbet mòrc'.
Ma 'n se gn'amò ruàat ala fìi dèla filógna;
la mòrt lè scià: a chìi la ghè tuca lè 'na rógna!
I sciàt, fringuèi, müsràgn,
leguèer, bènoli e pò ai ràgn,
iè morc' tǜc’, sènsa 'n lamèet.
Ol contadìi adès l'è contèet,
sènsa pǜ üsèi, farfàli e bào,
iscé ai crès pǜsé béi i sṍö frao.
Ma la móràal pürtròp l'è divèrsa,
chìi velée ca l'agricoltóor 'l vèrsa,
i fà ca màal nóma ai bào, lumagòc'
leguèer, üsilìi e lambaròc’;
Mè'i trua, al giüri, 'ndèl piàt
e 'ndèl stómech, ca l'è ca adàt
a soportàa chèl "cundimènt'"
ca lè tosèch e 'nvadènt!
Da tǜt chèsto al dipènt 'l finaal:
"Ai animai fàc ca dol màal,
sà te ölet vìif 'na vìta sücüra,
'ndèla nòsa bèla natüra".
L’è mei vardàa üu ca'l càga che üu ca'l tàia sǜ lègna.
E’ meglio guardare uno che fa la cacca che uno che taglia legna
Le sórt cóma 'na tàpa
è sordo come un pezzo di legna - Nella foto ironia della sorte la "tapa" diventa un ausilio assieme all'altoparlante per favorire l'udito
I pos-c’ de li pùuri
I posti delle paure
Mappa itinerari con racconto dei posti delle paure in breve
I pos-c’ de li pùuri
Sa te ndee te par ol bosch sü par li nosi montagni, te ghé córet reet ai tóo pass sensa pensàa a nient, al te pó capitàa da sintìi ina prèsènsa misteriosa ….. T’è scoltet: l’è ca ol rumóor de l’acqua dèl vaigèl, gnè chèl dol vèet ca'l möof li foi di castàa, e po gnàa ol vèrs de l’aigola o i pass svèlc’ dèl capriöl… Te vàrdet: i orgarói dèl sentéer, i dos e ‘l pianèl, li corni sü a olt vèrs la scìma…
… al ghè ca nient de strano… epӧr al te vee ados iscé 'n sintimèet ca te see ca coma ciamal, 'na südiziù, come sa ‘l ghé fodéss vargüu ca te varda e ti tel vedet ca… Ciapàa coragio e ndàa inàaz o lagàs töo da la pùura e tornàa ‘nreet? Ol coragio e la pùura…a pensach bee l’è tüta ilö la nosa vita. Te ölariset dach a mèet al coragio, ma 'na quai olta te gla fé ca a dèfendes da li pùuri. L’è na roba ca la ghè sucedeva a ca la gèet den bòt, i véc’ dei nos véc’ en di secoi 'nreet. A vargüu de lór al ghè capitàat da vès ciapàat e l’è ca pü tornàat 'nreet, iscé, chi che restàac’ ai ghà dac’ ol nóm a sti pùuri e i cüntava sü i malefizi ca li fava.
La Magada l’è na stria orènda, basa e sgangherada, en fӧch te 'n di öc’, ol naas come ‘l bech d’en üselasc’. La se möof sota tèera ‘nde certi truni ca li ghè cór reet ai sentéer e ali stradi de la geet. E la vee fó da certi böc te par i crap, ca s’en trua tàac’ sü par i nos brìch! Come reet al sentéer ca al va da Gandola a Paganù,
e pó aa reet a la scörtadóra da la Modona a li Fópi. La Magada là ghà ca pùura de nügüu, la pó faa sparìi la roba e i animai da li ca e quali olti a la gèet, óm, femmi e rèdes. La maia li creatüri ca la ciapa, la ghe tö fó i büdei, ai è resènta gió ndèl’ Ada e pó i è 'nvia gió de bot, da 'ngorda.
Sü a Ca di Giönöi, ià al Camèr (1) al ghè sü 'n crap grant en mèz a ‘n órbeda con sota ina truna. Ai dis ca iló la Magada l’eva fac’ tè la sua cà, ma ol Bogat al gó là robada. Ol Bogat l’era in óm iscé póorèt ca al podeva noma 'ndàa a spigolàa par mantignìi la sua famiglia e domandàa da pudii ndàa dité ndina quai masù a scoldàs 'n pìt, quant ca l’era trop fréc’. En bèl dì là remàat scià quai sass e là fac’ sü en müur denàaz a la truna de la Magada e l’è ndac tè iló de ca, 'nsema a la femma e i fioi…parchè, se sa, i póorec’ ai gha ca pùura de nient! La Magada as l’ha ca pù idüuda e adèss iló al ghé “ol Crap dol Bogat”
La Pelaröla l’è parèta de la Magada, l’è buna da fas vidii come na bèla femma e brava, servizeola, ma sül pü bèl la cambia sembiansa, la te salta ados e la te strèpa giò la pèl! E po dopo a i l’è maia. Lee la gira en poo da par tüt; la pö vès iló denàaz e ti te pödet ca idila.
La dona dal giöch l’è na compagnia de diaoi e strii ca i se trua en tra de loor en de certi pos-c’ en poo piacaac’, sü par i bosch, de noc’ e i n’è fa de tüc’ i colóor: ai suna, ai canta e i bala e i fa spàs 'n tra de lóor. Con la müsica el bàl, ai cerca da tira ité i matèi e li matilini en dèl so bacanal, e i ghè da la fisica iscé ai ghè fa faa tüt chèl ca i völ lóor..
Ol Fulét l’è ‘n esèr stravagant, in umii piscen, 'n babaulii tüt rós. Al ghe piaas faa strimii la geet con schèrs e fìchi, come piacach i ròp e robagói. Nügü ai go la mai facia a ciapàl; l’è svèlt come en somèlech, iscé s’el trua dapartüt.
L’Orco l’è olt pusè d’en larès, ma fii fii. Al se fa ité 'nde tüt chèl cal völ e ‘l goot en mónt a tiraa 'n gìr la poora gèet.
Li Mani ì è strani figuri grandi; femmi è öm piacaac’ ité ndena vèsta bianca,lüsenta. Ai gira a caval de certi creatüri con quatro gambi, ca s’na mai idüut de compagni! Ai porta en maa ina lengua de föch. S’ei vìt 'ndeli nòc’ de lüna, gió 'nfont ai pràac’ de sant Antoni, pó ai pasa ité par li Valmani. Ai fa südiziù e pùura 'nsema, però lóor ai fa ca dagn.
https://www.dialbosaggia.it/vocaboli/strii
