dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Òl ràgn imbruiù
ÒL RÀGN IMBRUIÙ
Quànca òl ràgn la truat 'na gràata de üa iscè dùlsa ca i vava ilò véspi, àvi e àa móschi, la pensàat de spostàs de cà pròpi ilò sǜ chèla gràata, iscè da pudìi 'mbróiàa tüc' chi ca i se pugiàva sùra a sciüsciàa fò 'l zücher dai gràa de l'üa.
Prónta la cà növa òl ràgn 'l se mès sǜ sùra al sò fil sutìl a speciàa ca vargüu i rués.
Cantèch deli creatrüri
CANTICO DELLE CREATURE
Cantèch deli creatrüri
Signor ti te se grant e buu e te pödet tüt
A ti al te vee la lode, la gloria e l’onor de tüc’
Noma a ti li te vee tüti li benediziù
ca l’om l’è ca degn gna da numinat.
Lode a ti Signor, ‘nsema a tüti li töi creatüri
Prüma de tüt ol suul ca ‘l fa ‘ngni dì,
con la sua luus al me guida come en fradel
iscé colt, grant e lüsent, l’è tanto bel,
itè ‘ndel so spec’ al par fina da idit te ti, Signor
Ca i te lodi tüc’ Signor, par la luna e li steli
graziosi, sǜ ‘ndèl ciél te ‘m ie mesi, come tati sóreli
Lode a ti Signor, a par ol vèet
Par l’aria, li nioli e ‘l saré
Cal faghi brüt u bèl, l’è sempri par ol nos sostentameet
Ca i te lodi tüc’ Signor, par la nosa sorèla aqua
Al par ca la valees nient ma l’è ol nos or e la nosa inocènsa
Ca tüc’ ai te lodi Signor, a par ol föoch
La sua fiama la sciarìs la noc’ e la fa alegria
Sensa de lüu an saris sensa energia
Ca i te lodi tüc’ par la nosa mama, la tèra
L’è mèret so sa ‘m viif e ‘n tira avanti
La me da tüta la früa e fiór e tüti li érbi
Lode a ti Signór, par chi ca i è buu da perdunaa
col to amór, a sa, maai e trebuleri i a da soportaa
I è beati, chi che cercarà da fa la paas
Parchè da ti ai sarà propi ben acetac’
Ca te siet lodat Signór, a par la mort
La sorèla ca ‘n se ubligac’ a acetàa
Sperem da ruach sènsa trop pecac’
chèl che dio ol, la pasarà e ‘notra vita al ghe sarà
Benedisém ol Signór e ringraziemól
e stem ensèma tra de nuu come porec’, ca ‘n ghe n’à de besogn
cópa
s.f.
coppa, salume ricavato dalla parte posteriore del collo del maiale
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
La montagna delle stelle cadenti
èco 'na stòria 'nventàda, ambientada sǜ 'ndèna móntàgna de cuntadìi còi sóo animàai.
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
Sǜ 'ndèli spóndi grandiósi dol mùut Amàar, 'nghée ca l' ària la seva dè pèsc e i cràp li uspitaua lìchen argentàac', 'l nàseua 'na pìscena bàita cuntadìna.
Chiló 'l vìveua ol nòno Leo, 'n óm cò li màa rügóśi cóma la rǜsca dè 'n véc’ pèsc e la sùa tenǜda 'n pìscen mond dèla natüra 'nghée ca la vìta la pulsaua èn armunia.
Ol protagunista pǜsé ciacerù l'era 'l Berto, 'n véc’ bósc cò 'n sénso gùz dèl' batǜdi e 'na braüra da miga crèt 'ndèl truàa sèmpre i pàscoi pǜsé suculénc'. 'N dì, 'ntàat ca l'era 'ntènt a maià scià l' èrba trà i cràp là sentüut 'n früscio stràa.
L'era Mimì, 'na bólp rósa cò 'na gàla biànca sǜl còl ca' la córeua cò 'n' ària strimìda.
"Berto vén debòt, 'l fiǜm lè réet a süga!" - là sclamàat Mimì, ntàat ca'l sarnegàua - "ghè ca pǜ 'n fìl d' acqua par pudì bìif."
Berto, sebée pèrplès là ca esitàat e 'l ghà respundǜut: "preòcupet ca Mimì, ò vìst vargót dè stràa stanòc’, al ghè 'n véc’ póz smentegàat èn fónt àla vàl, sóo mì cóma sè pó ruà iló.
'Nsèma 'l bósc e la bólp i se mès èn màrcia. 'Ndèl pèrcórs ià 'ncuntràat òtri paeśàa dèla móntàgna:
- Ciara, 'na végia càora biànca dèla maśù ca' cò 'l sò bèśolàa 'ncagnìit la riciàmaua l'atensiù di òtri animàai;
- Marta, 'na pégora gióena e purósa ma dotada dè 'n'òregia ecèzionàal ca' la sènteua a dòs li vibraziù dol teré e li óos lóntàni di camósc;
- Grisù, 'l gàal dèla tenǜda ca' cò la sùa óos squilànt al desedàua tǜc’, al lüus dèla dómàa, ma ca' chèsta òlta lè rèstàat èn silènsi travaiàat par la mancànsa dè acqua.
Iè rüàac' al póz, 'n véc’ scérsc dè sàs cüerciàat dè mǜs~c’ ma l'era quaśi a sèch. Berto però, 'l se regordàat deli stòori ca' 'l nòno Leo 'l ghè cüntáva sǜ: "Sóta la preda pǜsé grànda, al ghè 'na stèla réet a dàgió", la mormoràat daparlüu, " 'na stèla ca' la ghà durmìit par sécoi."
Cò i sṍö źòcoi Berto là pruàat a spostàa la gròsa preda. Al ghe lè faua ca. Mimì sènsa ülil lè 'ndàc' apröof e cò 'n cólp balòs dè mǜus 'l ghà ruàat a fàla brǜscàa dè fianch e sót al se urìit 'n pìscen böc' da 'ndua là cuminciàat a bóifò 'n fiòt dè acqua frèsca cóma 'na sorgènt ca' la móntàgna la gheva tegnǜut piacàat par 'mbèlpóo.
L' acqua la scóreva a 'mpinìi 'l léc’ süc' dol torènt e a töià la sìit a tǜc’. Ol cuntadìi, curüut-iló al riciàm dè 'l Berto, là idüut la scéna con maravéia e piaśé. Là carèzàat, 'ntàat cal grignàua, 'l bósc, la bólp e la gióena pégora.
Da chèl dì la vìta sǜ 'ndèla móntàgna, deli stéli ca iè réet a dàgió, lè cambiàda.
I animàai, ünìc' da chèsta vèntüra, ià 'mparàat a vaidàs. Aa ol cuntadìi Leo, a vidìi 'l lègam trà i sṍö animàai e l' acqua, la capìit la 'nteligènsa di sṍö paeśàa.
E ògni òlta ca' 'na stèla la dàva gió, la ğéet dol lṍöch, la diśeva ca' l'era üna deli soréli dèla stèla réet a dàgió ca' la gheva slavàat 'l fiǜm.
'N scrìt da règordàa dè cóma l'armunia e la colaboraziù i pödés portàa acqua e speransa àa 'ndi lṍöch pǜsé amàr dèla tèera.
Òl valdambrìi
'N valdambrii, 'nsema al sò fiöl, l’è ignüt fó da la val d’Ambria è l’a idüut ‘na gèsa, ilura al gha dic’ al só fiöl:
-Ti sta chiló a cüràa i zocoi ca mi ‘ndòo ité a idii
Apena dité l’a fac’ òl segn de la cróos:
-Padre, Spirito Santo, amen
- ü ca l’era ilò a scoltàa la mèsa, al gha domandáat: "e ‘l Fiöl "?
-l’ò lagáat defó a cüràa i zocoi
Quan ca l’è finiit la mèsa òl fiöl al gha domandáat:
-Ca t’è idüt ?
-Al ghera ‘n om co ‘na pertega longa con tacáat sü en borsat fó ‘ncóo, ca ‘l ‘nvidava presi de tabach a tüc’, chi ne töleva chi ne meteva, mi n’ò ca töc’.
