dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
La càora pèrsa
La càora pèrsa
L'era ca catìif ol cascìi ca 'l portàva tüti li dómàa li càori 'ndèla vàl grànda ma 'l gheva 'l grànt difèt dè ca scoltàa li racomdaziù dél pà e la màma.
'L pà al ghè diseva dè mìga bandunàa mài ol malghèt de càori parché l'era fàcel smarìn 'na quai una gió par i canalù dola vàl.
La màma, poorèta, 'ndèl dàch 'n mantèl benedèt par sparmìl dai malógn, la ghè diseva ach: "Ubidìs e stàch atent, nesé!"; 'ntààat la prega la Madóna parché la vardés gió par cüstodil.
'N giöch 'n póo curióos
UN GIOCO DAVVERO STRANO
EN GIÖCH EN PÓO CURIÓOS
Mi de tüc’ i giöch ca al mónt i-è al tòp,
de ü, la resù, la capisi ca … pürtròp!
Al saris, ‘sto giöch strambo, disarisi curióos,
ca di scióri, vistìic come en bèl spóos,
sǜ ‘nden biròc’, dal chauffeur guidàat,
dopo ca ‘na bucina i-ha bastunàat,
sübèt ai ghè cór réet a cercala,
‘ntàat ca i cünta sǜ ‘na quai bala.
E quant ca ‘nmez a l’èrba a-i le trüa,
(chisà coma a-i fa a savìi ca l’è la sua!),
tuc’ contéec come a l’asilo ol Nando,
a-i ghe da n’òtra palada … scületando!
Ol scopo de tüta ‘sta gran comedia,
(…ve giüri, parli miga par envedia …)
l’è chèl da fàa ‘ndagió ‘sta pòra bucina
‘nden bóc’ grant come ol cù de ‘na galina!
Ve preghi da grignàa con compasiù:
ghé géet che ne fa adiritüra ‘na quistiù
de fàa part ü miga de la “top class”,
e tüc’ I pórec’ vardàa da l’òlt en bass!
Ótri pensarée: parché i manicòmi ai i-ha seràat?
Chi sa lór, quàac’ soldi i-ariss risparmiàat!
Però, laghéi giügàa; iè rèdes, a-i ga bisógn!
Se ca da svegliai en mèz a ‘n bèl sogn!
Sigh sigh sigh
di Paolo Piani 28-01-2019
vardàda
(vardàdi), s.f.
guardata, rapido sguardo, occhiata
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
La montagna delle stelle cadenti
èco 'na stòria 'nventàda, ambientada sǜ 'ndèna móntàgna de cuntadìi còi sóo animàai.
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
Sǜ 'ndèli spóndi grandiósi dol mùut Amàar, 'nghée ca l' ària la seva dè pèsc e i cràp li uspitaua lìchen argentàac', 'l nàseua 'na pìscena bàita cuntadìna.
Chiló 'l vìveua ol nòno Leo, 'n óm cò li màa rügóśi cóma la rǜsca dè 'n véc’ pèsc e la sùa tenǜda 'n pìscen mond dèla natüra 'nghée ca la vìta la pulsaua èn armunia.
Ol protagunista pǜsé ciacerù l'era 'l Berto, 'n véc’ bósc cò 'n sénso gùz dèl' batǜdi e 'na braüra da miga crèt 'ndèl truàa sèmpre i pàscoi pǜsé suculénc'. 'N dì, 'ntàat ca l'era 'ntènt a maià scià l' èrba trà i cràp là sentüut 'n früscio stràa.
L'era Mimì, 'na bólp rósa cò 'na gàla biànca sǜl còl ca' la córeua cò 'n' ària strimìda.
"Berto vén debòt, 'l fiǜm lè réet a süga!" - là sclamàat Mimì, ntàat ca'l sarnegàua - "ghè ca pǜ 'n fìl d' acqua par pudì bìif."
Berto, sebée pèrplès là ca esitàat e 'l ghà respundǜut: "preòcupet ca Mimì, ò vìst vargót dè stràa stanòc’, al ghè 'n véc’ póz smentegàat èn fónt àla vàl, sóo mì cóma sè pó ruà iló.
'Nsèma 'l bósc e la bólp i se mès èn màrcia. 'Ndèl pèrcórs ià 'ncuntràat òtri paeśàa dèla móntàgna:
- Ciara, 'na végia càora biànca dèla maśù ca' cò 'l sò bèśolàa 'ncagnìit la riciàmaua l'atensiù di òtri animàai;
- Marta, 'na pégora gióena e purósa ma dotada dè 'n'òregia ecèzionàal ca' la sènteua a dòs li vibraziù dol teré e li óos lóntàni di camósc;
- Grisù, 'l gàal dèla tenǜda ca' cò la sùa óos squilànt al desedàua tǜc’, al lüus dèla dómàa, ma ca' chèsta òlta lè rèstàat èn silènsi travaiàat par la mancànsa dè acqua.
Iè rüàac' al póz, 'n véc’ scérsc dè sàs cüerciàat dè mǜs~c’ ma l'era quaśi a sèch. Berto però, 'l se regordàat deli stòori ca' 'l nòno Leo 'l ghè cüntáva sǜ: "Sóta la preda pǜsé grànda, al ghè 'na stèla réet a dàgió", la mormoràat daparlüu, " 'na stèla ca' la ghà durmìit par sécoi."
Cò i sṍö źòcoi Berto là pruàat a spostàa la gròsa preda. Al ghe lè faua ca. Mimì sènsa ülil lè 'ndàc' apröof e cò 'n cólp balòs dè mǜus 'l ghà ruàat a fàla brǜscàa dè fianch e sót al se urìit 'n pìscen böc' da 'ndua là cuminciàat a bóifò 'n fiòt dè acqua frèsca cóma 'na sorgènt ca' la móntàgna la gheva tegnǜut piacàat par 'mbèlpóo.
L' acqua la scóreva a 'mpinìi 'l léc’ süc' dol torènt e a töià la sìit a tǜc’. Ol cuntadìi, curüut-iló al riciàm dè 'l Berto, là idüut la scéna con maravéia e piaśé. Là carèzàat, 'ntàat cal grignàua, 'l bósc, la bólp e la gióena pégora.
Da chèl dì la vìta sǜ 'ndèla móntàgna, deli stéli ca iè réet a dàgió, lè cambiàda.
I animàai, ünìc' da chèsta vèntüra, ià 'mparàat a vaidàs. Aa ol cuntadìi Leo, a vidìi 'l lègam trà i sṍö animàai e l' acqua, la capìit la 'nteligènsa di sṍö paeśàa.
E ògni òlta ca' 'na stèla la dàva gió, la ğéet dol lṍöch, la diśeva ca' l'era üna deli soréli dèla stèla réet a dàgió ca' la gheva slavàat 'l fiǜm.
'N scrìt da règordàa dè cóma l'armunia e la colaboraziù i pödés portàa acqua e speransa àa 'ndi lṍöch pǜsé amàr dèla tèera.
fà scià fà sü fà gió fà ià fà ité
preparare il pranzo
macellare il maiale / turlupinare, ingannare
far venire un'ernia
tenere lontano le mosche
mettere il manico al badile
sbaccellare (togliere i fagioli dal baccelli)