dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Ghera 'na òlta 'n sàs
GH'ERA 'NA ÒLTA 'N SÀS
'N sàs sǜ 'ndel bósc’, dòpo ca l'acqua la gh'à tiràat ià la tèra ca gh'era sùra, 'l se vardava 'ntóren.
L'era ilò sùra 'n sentér pièe de òtri sàs, 'nsèma a dei ciǜf de èrbi e 'l gh'eva 'ntóren àa quài fiór béi coloràc'.
Adès, ca 'l vansàva sǜ dala tèra, 'l vedeva giò el sentér pièe de òtri bòc’ ca i se möeva sèmpri, e lüü 'l se sintìva amò ligàat scià dali scéspedi.
Cansù di dódes mìis
LA CANZONE DEI DODICI MESI
LA CANSÙ DI DÓDES MÌIS
Al vegnarà Ginèer, silensióos, lengéer,
con la pansa piena, sensa penséer,
lengéer come l’Ada ‘ndormentàda,
lengéer come ‘na bèla rüśümàda.
I è destèndùuc’ gió a L’ìsola biànch pràac’
tüso moróos ca i sè apèna amàac’,
tüso moróos ca i sè apèna basàac’,
parché ‘n di dì de la mèrla l’è fréc’
se da stàa tacàac’ gióegn e véc’!
Sùbet Feorèer al sarà ruàat
parché ol prüm mìis l’è già ulàat
come i sòldi de la pinsiù,
ca tüc ai màia ol cànone de la televisiù!
Ma tra quài dì Carnevàal al sarà ruàat,
l’anvèren l’è amò lónch e gelàat
ma ol Giupìi dai trìi gòos
al portarà i-à òl fréc’ e àà‘l balòos!
A canc’ al ruarà Màars matochèl
ca ‘l farà crès l’acqua ‘n dèl vaigèl,
ca ‘l farà sfesciàa ol vìi de la bót granda
quant ca la luna la sarà … calanda!
Empinìs òl ciapèl fin sǜ a l’ör
bìel fó tùt còi töi amìis del cör,
ensèma a l’anvèren manda via
rabbia, solènch e malincunia!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
tüc’ i àgn divèrsa ma sempri bèla
sa ghée ‘n póo de salùt e ‘na sorèla!
Con i dì mósc ca la òia da durmìi
i te la fa truàa sòta ‘l cusìi,
ol mìis de April, duls e gnagnerèl
l’è scià, sbusàat dal sò ventusèl
‘Ndi töö dì l’è bèl ‘ndormentàs,
apröf a la tua fèmma come ‘n tàs,
e lée ca la sciòrgna come en compresór,
ma ti te sée ignüt sòrt … grazie Signòr!
Uriséch li pórti al mìis de Mac’,
par lüü ‘na scüdèla de pulènta e lac’,
parchè l’è ol mìis ca li röśi li fiurìs,
‘nsèma a n’amór nöf, sa ‘l véc’ al finìs.
En de ‘stò mìis mi sóo nasüut,
en dì ca ol fée l’era già marüut:
sevi en mas-c’ ma sevi mòrt: che pecàat,
i ma puciàat-gió ‘nde l’acqua e sóo resuscitàat!
Oh Giügn ca te ghe dée vita a l’astàat,
de ti ol Signór al va ringraziàat:
còl sùul còlt ca te scià ‘n de li màa,
tüti li fémmi, te fée sbiotàa.
Nùu óm me varda coi óc’ bramosi
chili formi iscé dulsi e armoniosi,
chèl pontasèl iscé armoniös e duls
ca ‘l fa tremàa ol cór e i puls!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
già tàac’ àgn béi me regalàat,
come èn cél de stéli ricamàat!
Con i dì lónch piée de colóor
òl mìis de Lüi al pizza ‘l motóor,
a la nòsa vita al ghe dà vìif argènt
e ogni véc’, èn leù al se sènt!
Ol mìis de Aóst, se usa ca laoràa
sempri en feri se usa ‘ndàa,
e ‘nciocàs de vìi e de calóor
‘nde chili ùri pieni de torpóor!
Setèmbre l’è ‘l mìis ca ‘l fa marudàa
l’üa ca ‘ndè la vigna l’è gió a pośàa;
e ti te préghet ca ‘l cuntinui a fa bèl,
iscé ca ‘l végnes sǜ èn bèl vinèl.
Sentàat al sùul ca ‘l se fa bass,
ü ‘ntàat ca atóren te fée quatro pass,
te vàrdet òl bósch ca l’ cambia colór,
e ‘l te torna la òia da fàa l’amór!
Sò ca sa tüc’, Ótóri, i à capìit,
sa ‘l tò grant regàal i à gradìit:
òl móst ca ‘l böi gió ‘ndèla tina,
la bót piena ca te ghée ‘n cantina,
e li castegni ca debòt li marudarà,
e nüü a vìi e braschèer, re me sarà;
e i rèdes de scóla che giuga amó lengéer
ai spazza da la crapa i brüc’ penséer!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
tüc’ i àgn divèrsa ma sempri curiósa,
bèla come i óc’ de la tua prüma morósa!
Al rua Noèmbre e se cuprìs i òrc’,
ol segónt dì se festegia i mòrc’,
èn cal de lüna se prepara la légna,
èn crès de lüna i cavéi se segna;
li prümi gelàdi li fa marudàa,
versi e patati, par pudìi fàa,
pizòcher a la moda de nüü Bosac’,
sènsa avarizia de butéer e formac’!
E ndóo a léc’ e ‘l me sógn pusé bèl
ti Dicèmbre càar, ca te sùnet al cancèl
par dimm ca prüma ca l’an al sarà finìit
col pusè grant regàal te marée stupìit:
‘na bèla rèdesa, dopo quatòrdes agn
la mia fèmma la truarà sóta ‘l pedàgn,
Maria Chiara me la ciamarà
… e la nòsa vita par sempre la scoldarà!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
ma con la mia fiöla ca la lusìs come ‘na stèla
ogni giornada ca vivi la sarà sempri bèla!
cimentàa
v. tr.
tirare in ballo, coinvolgere | cimentèm cà = non coinvolgermi
I capriṍi
I CAPRIOLI
I capriṍi
Fiṍl, ti te sée tròp sènsa-pura; ti te córet par i bósch con táata sicϋrezza cóma sé ghe fódes ca li tigri.
Crédem , ghe völ de tignìi i ṍc’ avèrc'. Sé ´l nòś nemìis 'l te vìt ghè ca pǜ negót da fàa, te sée béle chè mòrt.
Iscé 'l parlàva ´n véc’ capriṍl al sò pìscen.
" Càra ´l mè pà, chée ca l'è 'na tigre ?" , al ghà domandat ´l pìscen capriṍl, "Cóma l'è fácia la brǜta bèstia ?"
"Ah, càr ól mè fiṍl, l'è ´l móstro pǜ crǜüf e orèndo ca 'l ghè sìes, i sṍö ṍc’ de fṍöch i spira ca òtro chè tradiméet,
la sùa góla l'è fümènta de sànch; en confrónt l' órs 'l fà ca pùra."
"L'è abòt , l'è abòt , ò capìit e savaróo schivàl", là dìc', e lè 'ndàc' de córsa par i pràc’ e i bósch.
Dòpo pòoch là 'ncuntráat n'animàl mèz piacáat giò 'ndèl' èrba.
'L se quièta, ´l lè squàdra da l' òlt al bàs, 'l ciàpa coràgio e 'l sclama:
"Oibò, l'è ca chèsto l'animàl chèl mà parláat ól mè pà !
Chèsto chiló 'l me pàr táat bèl e vedi ca fümàa ´l sànch ´ndèla sùa bùca, 'nàzi 'l ghà 'n ària graziósa.
I sṍö ṍc’ iè da véra piée de fṍöch ma i ghà ca negót da fàa strimìi. Ah, l'è ca chèsta la tigre", là óśàat con sϋcϋrezza.
La tigre ´l là sentüt e la ghè se batüda sùra de lǜü e 'l sé lè maiàat.
Móràl dela fàola: Duìi ca vìch tròp coràgio de gióentù; stìi atènc' parché ognitáat´ ól velée l'è piacáat sóta chèl ca 'l pàr bèl, bùu e tranquil.
Ciàri, fréschi e dulsi acqui ...
Chiare, fresche e dolci acque ...
Ciàri, fréschi e dulsi acqui ´ndua scór èn mèz ai sàs ol Lìiri, ilò réet al Fùrèn, èn chèla vàl de sùspìir 'ndùa la sira lè de cà ol sòlènch rót dal bèl sùu di zampógn Chamonì nümèr 5
Chiare, fresche e dolci acque dove scorre in mezzo ai sassi il Livrio, nei pressi del Forno, in quella valle di sospiri dove alla sera è di casa la solitudine rotta dal bel suono dei campanacci Chamonix numero 5.
AL FUREN
Tö mèt vés itè per 'na val 'ndua se sent 'l vèrs dèl'acqua ca la scór itè par i cràp e iló apröof se sènt li dasi dei pésc' ca li früscia sbüsadi da l'aria fina 'ntàat ca se sènt i zampògn e li bronzi deli vachi ca li pascóola e dèndòmàa idìi l'umbria ca la vengiò dala scima sbüsada dal sùul cal crès adasi....
e densìra dènaz al fuglàa col ciapèl dèla manèstra 'n màa sentàat sü 'ndèla bàaca a sintìi sciopètàa la legna dè larès ca la fiama e defò, 'mpóo ilà al sè fà sintìi a la sciguèta e magare a ol caorabèsóol...
Epó epó, quati róbi ghè sarìss amò da cuntàa sü, ma la sarès lunga...
Traduzione:
Vuoi mettere trovarsi in una valle dove si sente il rumore dell'acqua che scorre tra i sassi e lì vicino sentire i rami dei pini muoversi fruscinado spinti dall'aria di montagna intanto che si odono i campanacci delle mucche che stanno pascolando e al mattino poter osservare l'ombra che scende dalla cima spinta dal sole che sta crescendo piano piano...
e alla sera, davanti al focolare con la tazza dil legno in mano con la minestra, seduto sulla panca a sentire lo soppiettio della legna di larice che brucia e di fuori, poco lontano, si fa sentire la civetta e magari anche succiacapre...
E poi e poi, quante altre cose ci sarebbero ancora da raccontare, ma sartebbe lunga...
